Η κινητοποίηση της Τρίτης 6 Οκτωβρίου αποτελεί το πρώτο μεγάλο τεστ αυτής της προοπτικής. Στο κάλεσμα μαθητικών και φοιτητικών οργανώσεων έχουν προστεθεί έξι εκπαιδευτικές συνδικαλιστικές οργανώσεις και η ομοσπονδία γονέων FCPE, διευρύνοντας τη βάση ενός κινήματος που ξεκίνησε από τα λύκεια και εξαπλώθηκε στα πανεπιστήμια.
Η εικόνα της Δευτέρας επιτρέπει στην κυβέρνηση να μιλήσει για περιορισμό των προβλημάτων, χωρίς ακόμη να τεκμηριώνει υποχώρηση της διαμαρτυρίας. Σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, 413 ιδρύματα είχαν επηρεαστεί από δράσεις ή διαταραχές λειτουργίας, έναντι 564 την αντίστοιχη ώρα της Παρασκευής. Στην ανώτατη εκπαίδευση, ο αρμόδιος υπουργός Φιλίπ Μπατίστ έκανε λόγο για 30 έως 40 πανεπιστημιακούς χώρους που θα αντιμετώπιζαν αποκλεισμούς ή κλείσιμο. Πρόκειται για εγκαταστάσεις, όχι κατ’ ανάγκην για ισάριθμα πανεπιστήμια.
Το πολιτικό πρόβλημα βρίσκεται στην απόσταση ανάμεσα στην επαναλειτουργία των σχολείων και στην επίλυση των αιτιών που οδήγησαν στις κινητοποιήσεις. Μια είσοδος μπορεί να ανοίξει με διοικητική απόφαση ή αστυνομική παρέμβαση. Οι κενές θέσεις εκπαιδευτικών, τα προβληματικά κτίρια και η αβεβαιότητα για τη συνέχεια των σπουδών απαιτούν αποφάσεις με κόστος και διάρκεια. Η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτά, ενώ προετοιμάζεται για μια δύσκολη κοινοβουλευτική αναμέτρηση γύρω από τον προϋπολογισμό.
Ένα κίνημα που δεν τελειώνει με την απόσυρση ενός μέτρου
Η σημερινή ανάλυση της Le Monde εντοπίζει μια ουσιαστική διαφορά από προηγούμενα νεανικά κινήματα: η κινητοποίηση δεν οργανώθηκε αρχικά εναντίον μιας συγκεκριμένης νέας μεταρρύθμισης. Ξεκίνησε από την καθημερινότητα μαθητών στα προάστια του Παρισιού και διαδόθηκε γρήγορα μέσω των κοινωνικών δικτύων. Αυτό δυσκολεύει την κυβερνητική διαχείριση. Όταν μια διαμαρτυρία έχει μοναδικό αίτημα την απόσυρση ενός νόμου, υπάρχει και ένα αναγνωρίσιμο σημείο συμβιβασμού. Εδώ, η κυβέρνηση πρέπει να αντιμετωπίσει διαφορετικές ανάγκες, με διαφορετικούς χρόνους απόκρισης.
Η κάλυψη μιας θέσης καθηγητή, η ανακατασκευή ενός σχολικού κτιρίου και η αλλαγή στον τρόπο πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση δεν μπορούν να ενταχθούν στην ίδια άμεση λύση. Η υποχώρηση της κυβέρνησης την 1η Οκτωβρίου στο σχέδιο επιβολής τελών εγγραφής για μη υποτρόφους στις διετείς τεχνικές σπουδές BTS και στις προπαρασκευαστικές τάξεις για τις ανώτατες σχολές αφαίρεσε μια πρόσθετη εστία έντασης. Δεν απάντησε, όμως, στο σύνολο των αιτημάτων που είχαν ήδη διαμορφωθεί. Η απόσυρση ανακοινώθηκε ενώ η κινητοποίηση βρισκόταν σε εξέλιξη και ενώ η παρουσίαση του προϋπολογισμού κινδύνευε να προσθέσει νέους λόγους διαμαρτυρίας.
Οι ελλείψεις στην παιδεία και η πραγματική αξία των κονδυλίων
Στο κέντρο της σύγκρουσης βρίσκεται η δυνατότητα του δημόσιου σχολείου να εξασφαλίζει σταθερή διδασκαλία και αξιοπρεπείς συνθήκες. Η ίδια η κυβερνητική απάντηση αναγνωρίζει το πρόβλημα: ο Λεκορνί ζήτησε κατά προτεραιότητα κάλυψη των μακροχρόνιων απουσιών και των κενών θέσεων εκπαιδευτικών, καθώς και συνεννόηση με τις περιφέρειες για τις αναγκαίες παρεμβάσεις στα κτίρια. Η αρμοδιότητα των περιφερειών για τα λύκεια σημαίνει ότι οι εργασίες χρειάζονται συντονισμό και συμφωνία για τη χρηματοδότηση, πέρα από μια κεντρική εξαγγελία. Τα δημοσιονομικά στοιχεία χρειάζονται προσεκτική ανάγνωση. Το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2027 προβλέπει περίπου 64 δισ. ευρώ για την Εθνική Παιδεία, εκτός των συντάξεων του προσωπικού, αυξημένα κατά 1,2 δισ. ευρώ σε συγκρίσιμη βάση έναντι του 2026. Συνεπώς, δεν προκύπτει ονομαστική μείωση της συγκεκριμένης συνολικής δαπάνης για την επόμενη χρονιά.Πρόκειται, ωστόσο, για προτεινόμενα κονδύλια και όχι για ήδη εκτελεσμένο προϋπολογισμό. Ο υπουργός Παιδείας Εντουάρ Ζεφρέ υποστηρίζει ότι η αύξηση, σε συνδυασμό με τη μείωση του μαθητικού πληθυσμού, αποδεικνύει πως η εκπαίδευση παραμένει προτεραιότητα. Σε συνέντευξή του που δημοσιεύει το TV5Monde προβάλλει επίσης την ανάγκη ενίσχυσης της ψυχικής υγείας των μαθητών. Το επιχείρημα της κυβέρνησης θα κριθεί στην κατανομή και στην εφαρμογή: περισσότερα χρήματα στο σύνολο δεν συνεπάγονται αυτομάτως καθηγητή σε κάθε κενή θέση ή προσωπικό υποστήριξης σε κάθε σχολείο.
Το χρονοδιάγραμμα Λεκορνί αγοράζει χρόνο, αλλά δημιουργεί και δεσμεύσεις
Η κυβερνητική απάντηση οργανώνεται σε πέντε άξονες: εξασφάλιση των μαθημάτων, βελτίωση των κτιριακών συνθηκών και προσαρμογή στις υψηλές θερμοκρασίες, καλύτερη οργάνωση της σχολικής ημέρας, μεγαλύτερη διαφάνεια στην πλατφόρμα εισαγωγής στην ανώτατη εκπαίδευση Parcoursup και ενίσχυση της μαθητικής εκπροσώπησης. Ο πρώτος απολογισμός για τις αντικαταστάσεις εκπαιδευτικών αναμένεται στις 16 Οκτωβρίου, ενώ οι πρώτες αποφάσεις πρέπει να παρουσιαστούν πριν από το τέλος του μήνα.Για την Τρίτη έχει προγραμματιστεί συνάντηση με τους προέδρους των περιφερειών σχετικά με τις σχολικές υποδομές. Το χρονοδιάγραμμα προσφέρει στην κυβέρνηση μια βάση διαπραγμάτευσης. Παράλληλα, επιτρέπει στους εκπροσώπους των μαθητών να ελέγξουν σύντομα αν οι εξαγγελίες έχουν αποτέλεσμα. Εάν έως τα μέσα Οκτωβρίου παρουσιαστούν συγκεκριμένες καλύψεις θέσεων και δεσμευμένες παρεμβάσεις, μπορεί να δημιουργηθεί περιθώριο εκτόνωσης. Εάν η διαδικασία περιοριστεί σε νέες συναντήσεις, υπάρχει κίνδυνος η διαβούλευση να εκληφθεί ως αναβολή.
