Τα επαναπατρισμένα κειμήλια παρουσιάστηκαν το μεσημέρι του Σαββάτου στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη σε ειδική εκδήλωση παρουσία της υπουργού, η οποία έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη συμβολή των αντικειμένων για την πατρίδα υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία της συμφωνίας με τη Βουλγαρία για τη συνέχιση των διεκδικήσεων της Ελλάδας.
«Πρόκειται για αντικείμενα ανεκτίμητης αξίας, πολιτιστικής, ιστορικής και συναισθηματικής, διότι συνοδεύονται από επιγραφές που αναφέρουν ονόματα ιεραρχών, μοναχών και ηγουμένων. Επομένως, το καθένα με τον τρόπο του συνεισφέρει στην ιστορία. Όταν ένας τόπος γνωρίζει την ιστορία του, είναι πιο συνειδητοποιημένος ως πολίτης», ανέφερε χαρακτηριστικά η κ. Μενδώνη.
Τα 48 κειμήλια που χρονολογούνται από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Ανάμεσά τους βρίσκονται ιερές εικόνες, σταυροί, άμφια, λειψανοθήκες, καθώς και ο Επισκοπικός Θρόνος, αντικείμενα που για περισσότερο από έναν αιώνα παρέμεναν στη Βουλγαρία, φυλασσόμενα ή εκτιθέμενα στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας στη Σοφια.
Η συμφωνία και ο δρόμος για τον επαναπατρισμό
Η επιστροφή των κειμηλίων αποτελεί μέρος της συμφωνίας αμοιβαίας ανταλλαγής μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, τα σχετικά πρωτόκολλα της οποίας υπογράφηκαν το περασμένο Σάββατο στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου ομολόγου του, Ρούμεν Ράντεφ. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Ελλάδα παρέδωσε στη Βουλγαρία λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ καθώς και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που εντοπίστηκε στις τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα.
Η κ. Μενδώνη κατά την παρουσίαση αναφέρθηκε στον διαχρονικό αγώνα για την επιστροφή των κειμηλίων, επισημαίνοντας τις δυσκολίες που συνοδεύουν τέτοιες διεκδικήσεις. Όπως εξήγησε, η κυβέρνηση επέλεξε τη διπλωματική οδό αντί της δικαστικής, εκτιμώντας ότι η συγκεκριμένη διαδικασία στο πλαίσιο των διεθνών συμβάσεων μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστικά αποτελέσματα.
«Η συμφωνία που υπογράφηκε πριν από δύο εβδομάδες είναι απολύτως θετική για την πατρίδα μας», τόνισε εξηγώντας ότι δημιουργεί το πλαίσιο για την επιστροφή των αντικειμένων που περιλαμβάνονται στα σχετικά πρωτόκολλα.
«Τα αντικείμενα θα επιστραφούν στην οριστική τους θέση, στις μονές στις οποίες ανήκουν», ξεκαθάρισε η κ. Μενδώνη.
Ωστόσο, όπως σημείωσε, η διαδικασία δεν ήταν απλή. Η τεκμηρίωση των εκκλησιαστικών κειμηλίων απαίτησε εκτενή μελέτη, ιδιαίτερα στην περίπτωση αντικειμένων που δεν φέρουν επιγραφές ή άλλα σαφή στοιχεία προέλευσης. Οι διαφορετικές καταγραφές και οι συνθήκες υπό τις οποίες αφαιρέθηκαν από τις μονές καθιστούν αναγκαία την επιστημονική έρευνα, ώστε να αποσαφηνιστεί η προέλευση και η ταυτότητα κάθε αντικειμένου.
Η υπουργός υπογράμμισε, μάλιστα, τη σημασία της επιστροφής τμημάτων που συμπληρώνουν ήδη υπάρχοντα κειμήλια. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της εικόνας του Τιμίου Προδρόμου, καθώς τα τμήματα που λείπουν βρίσκονται στο μουσείο και εκτίθενται εκεί. Με την επιστροφή τους, θα αποκατασταθεί η ενότητά της στο μοναστήρι.
«Όπως και με τα γλυπτά του Παρθενώνα, θέλουμε να στηρίξουμε την ακεραιότητα των μνημείων», υπογράμμισε η κ. Μενδώνη, επισημαίνοντας ότι η συμφωνία φέρνει την Ελλάδα πιο κοντά στη διεκδίκηση και άλλων πολιτιστικών αγαθών.
Απαντώντας στις επικρίσεις για το σκέλος της συμφωνίας που αφορά την παράδοση των λειψάνων του τσάρου Σαμουήλ στη Βουλγαρία, η υπουργός Πολιτισμού υπερασπίστηκε την επιλογή της κυβενρησης θέτοντας το ζήτημα σε ιστορική και ηθική βάση. «Πήραμε πολύτιμα κειμήλια που για τους Βούλγαρους λέγανε πολλά και για εμάς λέγανε περισσότερα. Ποιος είναι πραγματικά κερδισμένος; Η πατρίδα και η Εκκλησία μας, γιατί αυτά ανήκουν στην Εκκλησία και θα πάνε στην Εκκλησία», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα η υπουργός τόνισε ότι η συμφωνία δεν εξαντλείται στα 48 κειμήλια που επέστρεψαν, αλλά δημιουργεί προϋποθέσεις για τη συνέχιση της έρευνας. Μέσω της πρόσβασης σε καταλόγους και αρχειακό υλικό, οι Έλληνες επιστήμονες θα έχουν τη δυνατότητα να αναζητήσουν πρόσθετα στοιχεία τεκμηρίωσης και να εντοπίσουν αντικείμενα που ενδέχεται να συνδέονται με την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά.
Όπως ανέφερε, η διεκδίκηση πολιτιστικών αγαθών που βρίσκονται εκτός της χώρας προέλευσής τους είναι μια σύνθετη διαδικασία, η οποία απαιτεί εξειδικευμένη γνώση, τεκμηρίωση και συστηματική δουλειά.
Στα τέλη Οκτωβρίου η δεύτερη φάση της συμφωνίας
Το επόμενο βήμα έχει ήδη δρομολογηθεί, καθώς η υπουργός Πολιτισμού ανακοίνωσε ότι «στη β΄ φάση της συμφωνίας που θα ξεκινήσει πολύ σύντομα, τέλος Οκτωβρίου, αρχές Νοεμβρίου, θα ξαναέρθουμε σε συνεργασία με τον ομόλογό μου στη Βουλγαρία για να συνεχίσουμε την επιστροφη κι άλλων κειμηλίων», ανέφερε.
Η κ. Μενδώνη έστειλε παράλληλα μήνυμα υπέρ της διατήρησης καλών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, τονίζοντας ότι «η Ελλάδα δεν επιδιώκει ψυχροπολεμικές σχέσεις με τους γείτονες. Προωθούμε το κλίμα φιλίας και συνεργασίας. Αυτή η συμφωνία της Ελλάδας να δώσει τα οστά του Σαμουήλ ενισχύει αυτό το κλίμα που όλοι έχουμε ανάγκη», κατέληξε.
Στη συνέχεια της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν αναλυτικά τα κειμήλια από την διευθύντρια του βυζαντινού μουσείου Φλώρα Καράγιαννη.
Παρόντες στην εκδήλωση ήταν ο υφυπουργός Εξωτερικών Τασος Χατζηβασιλείου, ο υπουργός Εσωτερικών για θέματα Μακεδονίας-Θράκης Κωνσταντίνος Γκιουλέκας, ο υφυπουργός Ανάπτυξης Σταύρος Καλαφατης, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης, ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεος και ο Μητροπολίτης Σερρών και Νιγρίτης κ. Θεολόγος.
Έως τις 5 Νοεμβρίου στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού
Τα 48 κειμήλια θα παραμείνουν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου 2026, δίνοντας στους επισκέπτες την ευκαιρία να τα δουν από κοντά και να γνωρίσουν την ιστορία τους. Μετά την ολοκλήρωση της παρουσίασης, θα επιστραφούν στους φορείς προέλευσής τους, στις δύο Ιερές Μονές και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Πηγή: voria.gr
